Іздеу Қазақстандық ғалымдар тозған жайылымды қалпына келтіру технологиясын патенттеді
Жәнібек Амангелді
Орал ауыл шаруашылығы тәжірибе стансасының ғалымдары «Батыс Қазақстанның шөлейт аймағындағы жайылымдарды жақсарту тәсілі» атты пайдалы әдіске патент алды, деп хабарлайды Elordainfo.kz АШМ баспасөз қызметіне сілтеме жасап.
Шөлейт өңірлерде өсімдік жамылғысының тозуы, ылғал тапшылығы және ұзақ жылдар бойы пайдаланылуы салдарынан жайылымның өнімділігі төмендейді. Қазақстандық ғалымдар әзірлеген жаңа технология осындай аумақтарды тиімді қалпына келтіруге және жоғары өнімді, тұрақты мал азықтық алқаптарды қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Әдістің негізіне тар масақты еркекшөп, ши тәрізді қияқ және құм эспарцеті кіретін арнайы таңдалған көпжылдық шөптер қоспасы алынған. Зерттеу нәтижесі дәл осы астық тұқымдас және бұршақ тұқымдас дақылдардың үйлесімі Батыс Қазақстанның шөлейт аймағында шөп жамылғысының ең жоғары өнімділігін қамтамасыз ететінін көрсетті.
Шөп қоспасының құрамындағы әрбір дақылдың маңыздылығы зор. Тар масақты еркекшөп жоғары құрғақшылыққа төзімділігімен және ұзақ өміршеңдігімен ерекшеленеді. Ши тәрізді қияқ көктемде жайылымда алғашқы болып піседі және күзде сапалы қайта көктеу қабілетіне ие. Ал құм эспарцеті құрамында ақуыздың мол болуының арқасында жемшөптің қоректік құндылығын арттырады. Оның бір келі пішенінде 150–180 грамға дейін қорытылатын протеин болады.
Технология топырақты өңдеу, ерте көктемде шөп қоспасын себу және біркелкі көктеуді қамтамасыз ету үшін кейіннен таптауды қамтитын агротехникалық шаралар кешенін қарастырады. Жерді ұзақ мерзімді қалпына келтіруге ерекше назар аударылады. Алғашқы бес жыл ішінде қалыптасқан шөп жамылғысы шабындық ретінде пайдаланылады, бұл қуатты тамыр жүйесі мен тұрақты өсімдік жамылғысының қалыптасуына ықпал етеді. Осы кезеңнен кейін алқаптарды ауыл шаруашылығы жануарларын жаю үшін тиімді пайдалануға болады.
Әзірлеушілердің айтуынша, ұсынылған тәсіл тозған өсімдік жамылғысын толықтай жоғары өнімді агрофитоценозбен алмастыруға мүмкіндік береді. Бұл шаруашылықтарды ұзақ жылдар бойы сапалы жемшөппен қамтамасыз ете алады.
Еске салаа кетсек, елімізде зерттеу барысында нақты тозған жер көлемі 2,7 млн гектарға жеткені анықталды.
